Prywatna strona Księdza prof. Jana Machniaka

Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. V

V. Ludzkie problemy - dramaty

Dramaty stanowią niepowtarzalny fenomen w dorobku literackim Karola Wojtyły. Pisał je nie tylko poeta i dramaturg, ale przede wszystkim aktor Teatru Rapsodycznego, który przyczynił się do rozwoju tego typu formy teatralnej.
W dziedzinie poezji Papież z Krakowa miał wspaniałego poprzednika w osobie papieża Piusa II - Eneasza Sylwiusza Piccolominiego (1405-1464). Zanim został papieżem był historykiem, humanistą i poetą nadwornym za panowania cesarza Fryderyka III. Zasłynął jako autor poematów miłosnych, noweli typu bokacjuszowskiego pt. „Eurialo i Lukrecja" oraz komedii łacińskiej „Chrysis", napisanej przed 1444 rokiem, zanim został kapłanem.
W odróżnieniu od swojego poprzednika na stolicy Piotrowej, ks. Karol Wojtyła napisał sześć utworów dramaturgicznych na przestrzeni 25 lat. Trzy pierwsze: „Dawid" (1939 – tekst tego utworu zaginął, wiemy o nim z korespondencji do Mieczysława Kotlarczyka) , „Hiob" (1940), „Jeremiasz" (1940) i „Brat naszego Boga" – pierwsza wersja (1944) powstały podczas II wojny światowej, kiedy ich autor był studentem tajnych wykładów na polonistyce Uniwersytetu Jagiellońskiego i robotnikiem „Solvayu" a jednocześnie aktorem Teatru Rapsodycznego. Druga wersja „Brata naszego Boga" (1950), „Przed sklepem jubilera" (1960), „Promieniowanie ojcostwa" (1964) Karol Wojtyła napisał już jako kapłan, biskup i arcybiskup krakowski. Utwory dramaturgiczne nie były jednak pisane do wystawiania na scenie jako sztuki teatralne, lecz stanowiły specyficzną formę wypowiedzi autora na temat ważnych problemów współczesności. Dopiero później zostały zrealizowane w teatrze.

Czytaj więcej: Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. V

Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. IV

IV. ŚWIADECTWO CHRZEŚCIJANINA

Udział w pracach Soboru Watykańskiego II w latach 1962-1965 oraz nominacja na Arcybiskupa Metropolitę Krakowskiego wyznaczyła nowy etap w życiu ks. Karola Wojtyły, który stał się bezpośrednim przygotowaniem do podjęcia misji Piotra naszych czasów. Doświadczenie Kościoła powszechnego, kontakty z Ojcami Soborowymi z całego świata oraz liczne podróże, a szczególnie do Ziemi Świętej ubogaciły Biskupa krakowskiego o nowe przeżycia, które znalazły odzwierciedlenie w jego poezjach. Utwory poetyckie odbijają wewnętrzny proces Poety stającego się mężem Kościoła, który bierze na swoje ramiona odpowiedzialność za wiarę i wspólnotę ludzi wierzących.
W latach 60-tych ks. abp Karol Wojtyła publikuje zawsze pod pseudonimem nowe utwory poetyckie, w których podejmuje problematykę narodową w kontekście wiary chrześcijańskiej. Wypowiada się zasadniczo na temat obecności Chrystusa w życiu społecznym, a jednocześnie powraca do osobistych tematów doświadczenia bliskości Zbawiciela. Dojrzały poeta patrzy również odważnie w przyszłość myśląc o swojej śmierci. Temat ten powróci z nową siłą w „Tryptyku rzymskim". Poeta zawsze ma świadomość dojrzewania we wierze i potrzeby dawania świadectwa.

Czytaj więcej: Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. IV

Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. III

III. Wyznanie wiary

Wśród problemów, które znalazły swoje odbicie w utworach poetyckich ks. Karola Wojtyły, od 1958 roku biskupa pomocniczego w Krakowie, na pierwsze miejsce wysuwa się temat pracy ludzkiej i człowieka jako jej podmiotu („Kamieniołom") oraz wiary jako świadomego aktu człowieka, przez który dokonuje on wyboru Boga („Narodziny wyznawców"). W utworach poetyckich słychać echo wizytacji biskupiej w parafii i spotkania z ludźmi, dla których biskup reprezentuje Chrystusa – Pasterza przynoszącego umocnienie w wierze. Wiersze tego okresu niosą doświadczenie Soboru Watykańskiego II, w którym uczestniczył młody biskup pomocniczy z Krakowa. Odbijają jego osobiste zaangażowanie w prace soborowe i pochylenie nad tajemnicą Kościoła. Wyraźnie zarysowuje się również temat dojrzewania wiary w czasie pielgrzymek do Ziemi Świętej („Wędrówka do Miejsc Świętych"). Fascynacji ziemią Zbawiciela towarzyszy głęboka refleksja nad wiarą i doświadczenie bliskości Chrystusa.
Poeta traktuje poezję jako sposób wyrażania swojego wnętrza i głębokiej refleksji nad otaczającą rzeczywistością, w której odkrywa obecność Boga objawionego w Chrystusie i nieustannie obecnego w drugim człowieku.

Czytaj więcej: Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. III

Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. II

II. Odkrywanie Boga

Młodzieńcze poezje Karola Wojtyły obejmujące lata wojny do czasu wstąpienia do Seminarium Duchownego w Krakowie naznaczone są poszukiwaniem Boga. Początkiem tej drogi jest doświadczenie obecności Boga w świecie, w pięknie i wielkości natury, w zjawiskach przyrody i w nieskończonej głębi ducha ludzkiego. Od zachwytu nad strumieniem światła, Poeta przechodzi do pytań o jego początek i cel. Odkrywa Boga, który jest początkiem wszystkiego, i do którego zmierza całe stworzenie. Tematy egzystencjalne kontynuuje w utworach powojennych próbując opisać swoje doświadczenie spotkania z Jezusem i Jego Matką.
Młody Karol Wojtyła przechodzi od doświadczenie ogólnoludzkiego do osobowego spotkania z Chrystusem, który doświadcza całkowitego ogołocenia. W bezradności Zbawiciela na krzyżu odkrywa swoje życie. Utożsamia się z Nim i odważnie bierze na siebie swój los. Zanurza się w Bogu obecnym w Eucharystii. Ze zjednoczenia z Nim czerpie siłę dla swojego życia.
Poezje Karola Wojtyły, napisane w czasie II wojny światowej obejmują: Pieśń o Bogu ukrytym, Pieśń o blasku wody, Matka, Myśl jest przestrzenią dziwną . Widać w nich wyraźnie dojrzewanie Poety, który odważnie podejmuje swoje życie jako zadanie.

Czytaj więcej: Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. II

Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. I

Wstęp

Poezje Karola Wojtyły – młodego gimnazjalisty z Wadowic, studenta polonistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, kleryka Seminarium Duchownego, księdza, biskupa, kardynała i papieża – budzą od chwili wyboru Papieża Polaka na stolicę Piotrową duże zainteresowanie. Są one niewątpliwie istotnym kluczem do poznania duchowego wnętrza Ojca Świętego Jana Pawła II, jego dojrzewania duchowego i jego osobistej relacji do Boga. Ukazują jego wizję świata, sposób ujmowania wartości, relacji międzyludzkich i odniesienia do siebie samego.
Utwory poetyckie towarzyszą duchowemu dojrzewaniu Karola Wojtyły od wczesnych lat gimnazjalnych, kiedy zaczął sobie uświadamiać własną tożsamość duchową, przez burzliwe lata wojny i okupacji, trudne czasy komunizmu socjalistycznego, aż po przyjęcie odpowiedzialności za kierowanie łodzią Piotrową – Kościołem powszechnym w Rzymie. Początków tej drogi duchowej należy szukać w czasach nauki w Gimnazjum Wadowickim, w tekstach, które odsłaniają pierwsze fascynacje ideowe i próby samookreślenia, wyznaczenia własnego miejsca w świecie. Początki są zawsze istotne w życiu poety na zasadzie pierwszych przeżyć, do których powraca się nieustannie.

Czytaj więcej: Bóg i człowiek w poezjach Karola Wojtyły – Jana Pawła II - cz. I

Czytania na każdy dzień